همشهری آنلاین، فرخنده رفائی: وقتی درباره راز عمر طولانی انسان حرف میزنیم، معمولا پای تغذیه سالم، ورزش، ژنتیک یا پیشرفت پزشکی به میان میآید. اما حالا گروهی از دانشمندان میگویند شاید پاسخ واقعی خیلی احساسیتر و سادهتر باشد: «مادرها».
به گزارش ساینسآلرت، پژوهش تازهای که روی حیوانات اجتماعی و دیرزیست انجام شده، نشان میدهد یکی از مهمترین عوامل تکامل عمر طولانی در انسان و برخی پستانداران، وابستگی طولانی فرزندان به مراقبت مادران است. به بیان ساده، هرچه بچهها برای مدت بیشتری به مادر نیاز داشته باشند، طبیعت هم بیشتر به نفع مادرانی عمل میکند که عمر طولانیتری دارند.
این تحقیق که توسط گروهی از پژوهشگران دانشگاه کرنل آمریکا انجام شده، گونههایی مثل انسان، شامپانزه، نهنگ، فیل و کفتار را بررسی کرده است؛ حیواناتی که هم اجتماعیاند و هم نسبت به بسیاری از گونههای دیگر، عمر بسیار بیشتری دارند.
دانشمندان میگویند فرزندان این گونهها برای مدت طولانی زیر چتر مراقبت مادر باقی میمانند. همین موضوع باعث میشود زنده ماندن مادر، شانس بقای فرزند و حتی نسل بعدی را افزایش دهد. در نتیجه، طی هزاران سال، انتخاب طبیعی به سمت طول عمر بیشتر حرکت کرده است.
«متیو زیپل»، عصبشناس و سرپرست این پژوهش، میگوید: «یکی از عجیبترین ویژگیهای انسان این است که در مقایسه با بسیاری از پستانداران، عمر فوقالعاده بلندی دارد. ما فکر میکنیم بخشی از این راز به رابطه مادر و فرزند برمیگردد.»
در دنیای حیوانات، طول عمر معمولا با اندازه بدن ارتباط دارد؛ مثلا حیوانات بزرگتر معمولا بیشتر عمر میکنند. اما برخی گونهها این قاعده را به هم میزنند. انسانها، بعضی نهنگها و فیلها بسیار بیشتر از حد انتظار عمر میکنند. نکته جالب اینکه تقریبا همه این گونهها زندگی اجتماعی پیچیدهای دارند و فرزندانشان مدت زیادی وابسته به والدین، بهویژه مادر، باقی میمانند.
بیشتر بخوانید:
- پشت پرده زندگی دوقلوها | واقعیتی که بسیاری از والدین نمیدانند
- پیرتر و عاقلتر؛ چگونه حیوانات مسن به بقای گونهها کمک میکنند؟
پژوهشگران برای بررسی این موضوع، مدلهای آماری مختلفی طراحی کردند و دادههای میدانی مربوط به چندین گونه را کنار هم گذاشتند. نتیجه تقریبا در همه مدلها مشابه بود: هرچه وابستگی فرزند به مادر بیشتر باشد، احتمال تکامل عمر طولانیتر هم بیشتر میشود.
در مقابل، مرگ زودهنگام مادر میتواند زنجیرهای از مشکلات ایجاد کند؛ فرزندانی که سلامت ضعیفتری دارند، کمتر موفق به مراقبت از نسل بعد میشوند و در نهایت شانس بقای جمعیت کاهش پیدا میکند.
یکی از نکات جالب این تحقیق، شباهت رفتاری انسان با برخی نخستیهاست. مثلا بچه شامپانزهها یا اورکاها سالها کنار مادر میمانند و مهارتهای بقا را از او یاد میگیرند. در بعضی گونههای نهنگ، رسیدن به بلوغ ممکن است تا ۲۰ سال طول بکشد؛ یعنی مادر برای مدت بسیار طولانی نقش حیاتی در زندگی فرزند دارد.
دانشمندان البته میگویند این پژوهش هنوز درباره نقش پدرها نتیجهگیری نکرده است، چون در اغلب گونههای بررسیشده، بخش عمده مراقبت بر عهده مادر بوده و دادههای کافی درباره اثر پدران وجود ندارد.
با این حال، پژوهشگران معتقدند این یافتهها میتواند نگاه ما به تکامل انسان را تغییر دهد؛ اینکه شاید راز عمر طولانی بشر نه فقط در ژنها یا فناوری پزشکی، بلکه در یکی از قدیمیترین پیوندهای عاطفی جهان پنهان شده باشد: رابطه مادر و فرزند.
نظر شما